Historia naturalna – Wiki

Historia naturalna

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Tablica historii naturalnej, 1728 Cyclopaedia

Historia naturalna - określenie stosowane dla wszelkich zmian zachodzących w przyrodzie oraz dla dziedzin nauk zajmujących się badaniem obiektów przyrodniczych, zarówno przyrody ożywionej jak i nieożywionej (np. skały, minerały). W języku polskim to określenie jest rzadko używane, gdyż w tym sensie używa się raczej słowa przyrodoznawstwo.

W przeszłości do dziedzin historii naturalnej włączano także obserwacje fizyczne, chemiczne i astronomiczne. Współcześnie termin ten stosuje się najczęściej do określania prac o przyrodzie ożywionej. Jednakże obecnie traktowany jest on w świecie nauki jako archaiczny, zbyt ogólny i rzadko stosowany w pracach naukowych[1].

Termin historia naturalna stosował już Arystoteles i inni starożytni greccy filozofowie, na określenie swoich badań nad światem przyrody. Pliniusz Starszy nazwał tak swoje główne dzieło. Średniowieczni chrześcijańscy filozofowie stosowali go głównie do określenia studiów nad scala naturae (wielki łańcuch Bytu), natomiast nurt arystotelesowski kontynuowali niektórzy badacze arabscy. Przyrodniczy aspekt terminu powrócił do nauk w Europie w czasie renesansu, jednak upowszechnienie przyrodniczego sensu terminu było zasługą Linneusza. Od tej pory w XVIII i XIX w. często używano w literaturze naukowej terminu historia naturalna na wszelkie badania przyrodnicze. Również muzea gromadzące zbiory przyrodnicze przyjmowały wtedy często nazwę muzeum historii naturalnej utrzymaną przeważnie do dziś (np. Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu).

W drugiej połowie XIX w. miała miejsce debata, której celem miało być wytyczenie pojęciowej granicy między historią naturalną jako całokształtem zmian zachodzących w przyrodzie a dziejami czyli całokształtem zmian zachodzących w kulturze. Znaczącym uczestnikiem tej debaty był Thomas Henry Huxley (1825 - 1895), który najpierw uważał, że badając historię naturalną zdobywamy także wiedzę na temat społeczeństwa i kultury (ujęcie ewolucjonizmu społecznego), lecz od opublikowania pracy Evolution and Ethics (1893) wskazywał na odmienność praw obowiązujących w przyrodzie i w historii człowieka[2]. Przykładem niedostrzegania różnicy między historia naturalna a historią człowieka jest stanowisko krytyka teorii ewolucji i kreacjonisty Charlesa Hodge'a, który bronił idei celowości (teleologii) zmian zachodzących w przyrodzie[3].

Od przełomu XIX/XX w. w związku z rozwojem nauk i ich specjalizacją , termin historia naturalna, stosowany dla wszystkich zmian zachodzących w Naturze, zaczął być zbyt ogólnikowy. Utrzymał się on jednak wówczas w takich dziedzinach jak ekologia, etologia i biologia ewolucyjna

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Natural History WordNet Search, princeton.edu.
  2. ↑ Wiktor Werner, Historyczność kultury. W poszukiwaniu myślowego fundamentu współczesnej historiografii, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2009, s. 163 - 174
  3. ↑ Wiktor Werner, Historyczność kultury..., s. 174 - 190

[edytuj] Bibliografia

  • Herman, Stephen G. Wildlife biology and natural history: time for a reunion. Journal of Wildlife Management (2002) 66(4):933–946
  • Kohler, Robert E. Landscapes and Labscapes: Exploring the Lab-Field Border in Biology. University of Chicago Press: Chicago, 2002.
  • Mayr, Ernst. The Growth of Biological Thought: Diversity, Evolution, and Inheritance. The Belknap Press of Harvard University Press: Cambridge, Massachusetts, 1982.
  • Rainger, Ronald; Keith R. Benson; and Jane Maienschein, editors. The American Development of Biology. University of Pennsylvania Press: Philadelphia, 1988.

Bundesbank Against Using Gold Reserves For Euro Monetary Fund
Germany's Deutsche Bundesbank opposes using its gold reserves to back a possible European monetary fund, the central bank said Sunday, addressing a press report that said the German government is considering the option that euro-zone members use their reserves for such a purpose.
CNOOC to buy into SAmerica's Bridas for $3.1 bln
China National Offshore Oil Corp plans a joint venture with Argentina's Bridas Energy Holdings, paying $3.1 billion to take a 50 percent stake in Bridas Corporation, the company said on Sunday.
Crew strike threatens BA's future
British Transport Secretary Andrew Adonis urged cabin crew at British Airways on to call off their planned strikes this month, saying it threatened the company's very existence.
20 lat temu inflacja w Polsce osięgnęła rekordowy poziom 1395 proc.
20 lat temu inflacja w Polsce osięgnęła rekordowy poziom 1395 proc. Udało się ją ograniczyć m.in. dzięki rygorystycznemu stosowaniu tzw. popiwku. Najwyższa w historii inflacja miała miejsce w lipcu 1944 r. na Węgrzech, gdzie co 15,6 godziny ceny rosły o 100 proc.
W tym roku celnicy skonfiskowali ponad 360 jednorękich bandytów
W ramach prowadzonych tzw. doraźnych kontroli punktów gier, od początku roku celnicy skonfiskowali ponad 360 automatów o niskich wygranych, tzw. jednorękich bandytów - wynika z sondy przeprowadzonej przez PAP w izbach celnych.
Linki: Strona g³ówna